همه چیز درباره آسم در کودکان؛ ؛ از علائم تا کنترل حملات

آسم در کودکان یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن تنفسی است که با التهاب و تنگی راه‌های هوایی شناخته می‌شود و می‌تواند باعث سرفه‌های مکرر، خس‌خس سینه و تنگی نفس شود. این بیماری معمولا به‌صورت دوره‌ای بروز می‌کند و عوامل مختلفی مانند آلرژی، آلودگی هوا، عفونت‌های ویروسی و فعالیت بدنی می‌توانند علائم آن را تشدید کنند. با تشخیص به‌موقع، آموزش خانواده و رعایت اصول درمانی، بیشتر کودکان مبتلا به آسم می‌توانند زندگی فعال و طبیعی داشته باشند و حملات بیماری را به‌خوبی کنترل کنند. در ادامه بیشتر به این موضوع می پردازیم.

برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره در کلینیک خورشید، بهترین کلینیک آسم و آلرژی، تماس بگیرید:

آسم در کودکان چیست؟

آسم در کودکان یک بیماری ریوی طولانی مدت (مزمن) است که باعث می شود راه های هوایی فرزند شما نسبت به برخی موارد (محرک ها) حساس شود. هنگامی که کودک در معرض عوامل محرک قرار می گیرد، چندین مورد برای مجاری تنفسی رخ می دهد:

• پوشش اطراف مجاری تنفسی متورم می شود.
• ماهیچه های اطراف مجاری تنفسی سفت می شوند.
• مجاری تنفسی مخاط غلیظ تری نسبت به حالت طبیعی ایجاد می کنند.
• همه این موارد باعث تنگ شدن مجاری تنفسی می شود. این امر ورود و خروج هوا را از ریه های کودک شما دشوار می کند و باعث علائم آسم می شود.

علل آسم در کودکان چیست؟

علل آسم در کودکان عبارتند از:

1) ژنتیک و سابقه خانوادگی

اگر یکی از والدین یا نزدیکان کودک آسم، آلرژی، اگزما یا رینیت آلرژیک داشته باشند، احتمال ابتلای کودک بیشتر می‌شود. ژنتیک باعث می‌شود راه‌های هوایی کودک حساس‌تر باشند و در برابر محرک‌ها سریع‌تر دچار التهاب و تنگی شوند.

2) آلرژی‌ها (حساسیت‌ها)

بسیاری از کودکان مبتلا به آسم زمینه آلرژیک دارند؛ یعنی بدنشان به مواد بی‌ضرر مثل گرده گیاهان، گرد و غبار یا موی حیوانات واکنش شدید نشان می‌دهد. این واکنش باعث التهاب راه‌های هوایی، افزایش ترشح مخاط و خس‌خس سینه می‌شود.

3) عفونت‌های ویروسی تنفسی (سرماخوردگی‌ها)

ویروس‌هایی مثل RSV یا راینوویروس می‌توانند باعث تحریک و التهاب شدید مجاری تنفسی شوند. در بعضی کودکان، سرماخوردگی‌های مکرر یا شدید باعث شروع آسم یا تشدید حملات آن می‌شود، مخصوصاً در سنین پایین‌تر.

4) دود سیگار و قلیان (در خانه یا محیط)

قرار گرفتن کودک در معرض دود سیگار (حتی دود دست‌دوم یا سوم روی لباس و پرده‌ها) یکی از عوامل مهم ایجاد و بدتر شدن آسم است. دود باعث تحریک مزمن راه‌های هوایی می‌شود و احتمال خس‌خس، سرفه شبانه و حملات شدید را بالا می‌برد.

5) آلودگی هوا و ذرات معلق

هوای آلوده (مثل دود خودروها و ذرات PM2.5) می‌تواند راه‌های هوایی کودک را تحریک کند و التهاب را افزایش دهد. کودکانی که در مناطق آلوده زندگی می‌کنند معمولا علائم بیشتری دارند و احتمال حملات آسم در آن‌ها بالاتر است.

6) گرد و غبار خانه و مایت‌ها

مایت‌ها موجودات میکروسکوپی داخل فرش، تشک و بالش هستند و یکی از شایع‌ترین محرک‌های آسم در کودکان محسوب می‌شوند. تماس مداوم با گرد و غبار می‌تواند سرفه مزمن، خس‌خس و تنگی نفس را در کودک تشدید کند.

7) کپک و رطوبت محیط

رطوبت بالا و کپک‌های دیوار، سقف یا سرویس بهداشتی می‌توانند باعث تحریک سیستم تنفسی شوند. تنفس هاگ‌های کپک در کودکان حساس ممکن است حملات آسم را زیاد کند و علائم را طولانی‌تر و شدیدتر کند.

8) حیوانات خانگی (شوره و موی حیوان)

برخی کودکان به پروتئین‌های موجود در شوره پوست، بزاق یا ادرار حیوانات حساسیت دارند. این حساسیت می‌تواند باعث التهاب راه‌های هوایی و شروع خس‌خس، سرفه و تنگی نفس شود، حتی اگر کودک تماس مستقیم زیادی با حیوان نداشته باشد.

9) فعالیت بدنی و ورزش (آسم ورزشی)

در بعضی کودکان، دویدن یا فعالیت شدید باعث تنگ شدن راه‌های هوایی می‌شود، مخصوصاً در هوای سرد یا خشک. این حالت معمولاً با سرفه، خس‌خس یا نفس‌نفس زدن بعد از ورزش خودش را نشان می‌دهد و با کنترل درست قابل مدیریت است.

10) هوای سرد و تغییرات ناگهانی دما

هوای سرد می‌تواند راه‌های هوایی را تحریک کند و باعث اسپاسم و تنگی نفس شود. تغییر ناگهانی دما (مثلا خروج از محیط گرم به سرد) هم در کودکان مبتلا به آسم می‌تواند حمله ایجاد کند.

11) بوها و مواد محرک شیمیایی

عطرهای تند، اسپری‌ها، مواد شوینده، دود ناشی از پخت‌وپز یا رنگ و تینر می‌توانند راه‌های هوایی کودک را تحریک کنند. این مواد لزوماً “آلرژی” نیستند، اما به‌عنوان محرک باعث سرفه و خس‌خس می‌شوند.

12) استرس و هیجانات شدید

استرس، گریه طولانی، خنده زیاد یا هیجان شدید می‌تواند تنفس کودک را تغییر دهد و علائم آسم را تشدید کند. در برخی کودکان این عامل به‌تنهایی علت اصلی نیست، اما به‌عنوان محرک حمله نقش مهمی دارد.

کدام کودکان در معرض خطر آسم هستند؟

• سن 5 تا 17 سال
• دارای اعضای خانواده مبتلا به آسم است
• حساسیت دارد
• در اطراف دود تنباکو است
• در اطراف آلودگی هوا است

علائم آسم در کودک چیست؟

علائم در هر کودک می تواند کمی متفاوت باشد. کودکان مبتلا به آسم در مواردی هستند که علائم کمی از آنها وجود دارد. آنها همچنین مواقعی دارند که علائم برافروخته می شوند. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• سرفه ای که یا ثابت است یا می آید و می رود.
• صدای خس خس یا سوت که هنگام نفس کشیدن کودک شما شنیده می شود.
• مشکل نفس در حالی که کودک شما فعال است.
• تنگی قفسه سینه
• خستگی
• سرفه در شب
• تنفس پر سر و صدا

علائم آسم می تواند مانند سایر بیماری ها باشد. اطمینان حاصل کنید که فرزند شما برای تشخیص به پزشک مراجعه می کند.

آسم در کودکان چگونه تشخیص داده می شود؟

برای تشخیص آسم، پزشک شما ممکن است این آزمایشات را توصیه کند:

• اسپیرومتری: اسپیرومتر دستگاهی است که برای بررسی عملکرد ریه استفاده می شود. این کار را می توان در کودکان خردسال، از جمله نوزادان انجام داد.
• نظارت بر اوج جریان برای اندازه گیری میزان هوایی که کودک می تواند از ریه ها خارج کند، از جریان سنج پیک استفاده می شود. این اندازه گیری برای بررسی میزان کنترل آسم کودک شما بسیار مهم است.
• اشعه ایکس قفسه سینه: این آزمایش تشخیصی از پرتوهای نامرئی انرژی برای ایجاد تصاویری از بافت های داخلی، استخوان ها و اندام های روی فیلم استفاده می کند.
• آزمایشات آلرژی: آزمایشات حساسیت می تواند نشان دهد که آیا کودک شما آلرژی دارد که ممکن است باعث ایجاد یا بدتر شدن آسم شود یا خیر.

آسم در کودکان چگونه درمان می شود؟

درمان بستگی به علائم، سن و سلامت عمومی فرزند شما دارد. همچنین بستگی به شدت بیماری دارد. پزشک فرزند شما ممکن است شما را به متخصص ریه ارجاع دهد. این پزشک با آموزش های ویژه برای درمان بیماری های ریوی است. همچنین ممکن است فرزند شما به متخصص آسم و آلرژی ارجاع داده شود. درمان کودک شما بر اساس شدت علائم او و کنترل آسان آن است. درمان شامل یافتن عوامل محرک و راه های جلوگیری از آنها است. همچنین شامل دارو خواهد بود.

داروهای آسم عبارتند از:

• داروهای برونکودیلاتور: این داروها برای کمک به باز شدن مجاری تنفسی استفاده می شوند. آنها ممکن است سرفه، خس خس سینه، تنگی نفس یا مشکل تنفس را تسکین دهند.
• داروهای ضد التهابی: این داروها به کاهش التهاب در مجاری تنفسی کمک می کنند.
• ضد لکوترین ها: این داروها به کاهش تنگی مجاری تنفسی کمک می کنند. اینها معمولاً از طریق دهان تجویز می شوند.
• ایمونوتراپی: این می تواند برای حملات شدید آسم در کودکان 12 سال به بالا استفاده شود.

برای پیشگیری از آسم در فرزندم چه می توانم انجام دهم؟

نمی توان به طور کامل از آسم جلوگیری کرد برای کاهش احتمال ابتلا به آسم در کودک ، می توانید اقداماتی را انجام دهید. آنها عبارتند از:

• اجتناب از دود سیگار
• جلوگیری از آلودگی هوا

در بیشتر کودکان می توان از بیماری های آسم با موارد زیر جلوگیری کرد:

• اجتناب از عوامل محرک شناخته شده
• علائم را با دقت مدیریت کنید
• مصرف داروها طبق دستور

چگونه می توانم به فرزندم در زندگی با آسم کمک کنم؟

شما می توانید از طریق موارد زیر به مدیریت آسم فرزند خود کمک کنید.

• پی بردن به عوامل محرک فرزند خود و دور نگه داشتن او از آنها
• برای پیشگیری از علائم، به فرزند خود دارو بدهید
• ایجاد و نگهداری برنامه اقدام آسم
• علائم و نشانه های آسم را از نزدیک تماشا کنید تا بدانید چه زمانی بدتر می شوند.
• دانستن اینکه در صورت بدتر شدن آسم چه باید کرد.
• برای یافتن بهترین راه برای مراقبت از آسم فرزند خود، با پزشک کودک خود کار کنید. دستورالعمل هایی برای کودکان از نوزادان تازه متولد شده تا 4 ساله، 5 تا 11 ساله و 12 سال به بالا وجود دارد.
• هرچه افراد مبتلا به آسم اطلاعات بیشتری داشته باشند، می توان آسم را بهتر کنترل کرد.

عوارض آسم در کودک چیست؟

آسمی که به خوبی کنترل نمی شود ممکن است باعث موارد زیر شود:

• حملات شدید آسم
• آسیب دائمی به مجاری تنفسی
• افزایش زمان حضور در بیمارستان یا اورژانس
• از دست دادن مدرسه یا سایر فعالیتها

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر علائم کودک شما به خوبی کنترل نشده است، با پزشک فرزند تان تماس بگیرید. به عنوان مثال ، کودک شما شب ها با علائم بیدار می شود یا در فعالیت های روزانه با مشکل مواجه است. در صورت بروز علائم شدید در کودک، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید یا از پزشک کمک بگیرید. این علائم شدید می تواند شامل مشکلات زیر باشد:

• نفس كشيدن
• خوابیدن
• پیاده روی
• صحبت کردن

نکات کلیدی در مورد آسم در کودکان

• آسم یک بیماری طولانی مدت (مزمن) ریوی است که باعث تورم مجاری تنفسی و ایجاد مخاط بیشتر و سفت شدن ماهیچه های اطراف مجاری تنفسی می شود.
• علائم آسم شامل مشکلات تنفسی، خس خس سینه، سفت شدن قفسه سینه و سرفه است.
• دور ماندن از مواردی که باعث علائم آسم (محرک ها) می شود، بخش مهمی از درمان آسم است.
• از داروها برای پیشگیری و کنترل علائم در هنگام وقوع بیماری استفاده می شود.
• اگر آسم به خوبی کنترل نشود، می تواند عوارض جدی ایجاد کند.

نتیجه گیری

آسم در کودکان یک بیماری شایع و مزمن تنفسی است که با سرفه، خس‌خس سینه و تنگی نفس شناخته می‌شود و معمولاً تحت‌تأثیر ژنتیک، آلرژی‌ها، عفونت‌های ویروسی، دود سیگار و آلودگی هوا تشدید می‌گردد. تشخیص به‌موقع و کنترل محرک‌ها در کنار درمان مناسب می‌تواند به کاهش حملات آسم، بهبود کیفیت زندگی کودک و پیشگیری از مشکلات جدی تنفسی کمک کند.